“Üzünün yarısı kəsilmişdi…” – Rusiya mətbuatı Xocalı soyqırımı haqda

6

Xəbər verdiyimiz kimi, ermənilərin Azərbaycanın Xocalı şəhərində törətdiyi soyqırımın 28 ili tamam olur.

“Qafqazinfo”nun məlumatına görə, bu məqamda bir neçə Rusiya KİV Xocalı soyqırımını geniş şəkildə işıqlandırıb.

“Lenta.ru” saytı yazır: “28 il əvvəl, 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Dağlıq Qarabağın Xocalı şəhərində azərbaycanlıların qurbanı olduqları faciə baş verib:

Qarabağ münaqişəsinin ortasında, Ermənistan silahlı qüvvələri strateji əhəmiyyətə malik olan şəhəri mühasirəyə alıb və sonra hücuma keçib. Bu əməliyyat dinc sakinlərin kütləvi ölümü ilə nəticələnib. Əsasən uşaqlar, qadınlar və qocalar olmaqla 600-dən çox azərbaycanlı qətlə yetirilib. Günahkarlar hələ də cəzalandırılmayıb.

Xocalı faciəsi Dağlıq Qarabağdakı müharibənin ən qanlı və amansız epizodu adlanır”.

“Novıe izvestiya” yazır: “Bəşəriyyət tarixində bir xalqın nümayəndələrinin digərinə münasibətdə göstərdiyi şiddətli qəddarlığın çox kədərli səhifələri var. Növbəti ildönümü 26 fevralda qeyd ediləcək Xocalı qətliamı da bu səhifələrdən biridir. Bu, şübhəsiz ki, Dağlıq Qarabağdakı hərbi münaqişənin ən qaranlıq bir epizodudur, bu dövrdə Azərbaycanın Xocalı şəhərinin yüzlərlə sakini, o cümlədən qadın və uşaqlar həlak olub, yaralanıb və itkin düşüb.

Erməni hərbçiləri bu şəhərə olan marağını Xankəndi bölgəsinin paytaxtından cəmi 10 kilometr məsafədə, Azərbaycan artilleriyasının müdaxiləsiz əsas düşmən bazasına minaatan atəşi etməsinə imkan verən rahat mövqeyi ilə izah ediblər. Bundan əlavə, Dağlıq Qarabağdakı Xocalıda yerləşən yeganə aerodrom ağır təyyarələr qəbul edə bilirdi. Mübahisə qəribədir, çünki çox sayda hesabata görə, bu şəhərdə ağır silahlar yox idi və belə bir məsafədən Stepanakertə minaatan atəşi etmək mümkün deyil.

Buna baxmayaraq, erməni komandanlığı şəhəri tamamilə mühasirəyə almışdı (hətta telefon əlaqələri bu işini dayandırdı, elektrik, istilik və su kəsilmişdi). Erməni mənbələri xəbər verir ki, şəhər sakinlərinə yaxınlaşan hücum barədə xəbərdarlıq edilmişdi, lakin mülki şəxslərin təxliyəsi gec başlamışdı. Lakin hüquq müdafiəçilərinin ümumi rəyinə görə, təxliyə ilə bağlı heç bir xəbərdarlıq xarici işğalçıların tələbi ilə evlərindən və mənzillərindən qaçmaq istəməyən mülki şəxslərin qırğınları və öldürülməsi üçün bir bəhanə ola bilməz.

Rusiyanın “Memorial” hüquq müdafiəsi mərkəzinin məlumatına görə, əməliyyat başlayanda Xocalıda 2 mindən 4 minə qədər mülki vətəndaş olub. Və onların əksəriyyətinin taleyi dəhşətli idi…

Hücumun özü 25-26 fevral gecəsi başladı. Mütəxəssislərin fikrincə, bu tarix təsadüfən seçilməmişdir, çünki SSRİ ərazisində kütləvi millətlərarası zorakılığın ilk başlamasından dörd il əvvəl Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində erməni talanları baş vermişdi (Sumqayıt faciəsini kim tərəfindən təşkil edildiyi hələ məlum deyil, zorakılıqda təqsirləndirilənlər arasında təxminən erməni millətindən olan insanlar da var idi).

Şahidlər iddia edirlər ki, MDB Ümumi Qüvvələrinin 366-cı motoatıcı alayı tərəfindən erməni hərbçilərinə rəhbərliklərinin birbaşa əmri olmadan hərbi dəstək verilib. General Polyakov daha sonra “Financial Times”a verdiyi müsahibədə demişdir ki, Dağlıq Qarabağda qalan 103 erməni bu alayda xidmət etmişdir. Saat 23-də atəş başladı, gecə saat 1-də piyada Xocalıya girdi və səhər 7-də şəhər müdafiəçilərinin müqaviməti sona çatdırıldı.

Sağ qalan Xocalı sakinləri hücum zamanı yaşayış binalarının zirzəmilərində gizlənməyə çalışdıqlarını və daha sonra şəhəri tərk etməyə çalışdıqlarını söylədilər. Kimsə bunu bacardı, amma hamı deyil… 

“Memorial” şəhərin tutulmasından dörd gün sonra cəmi 200 cəsədin qonşu Ağdama çatdırıldığını, bunlardan 13-nin uşaq, 51-nin qadın olduğunu bildirdi. Onların böyük əksəriyyətinin ölüm səbəbi güllə yaraları olub.Bəziləri isə kəskin cisimlərlə zərbələr nəticəsində öldürülüb. Ölülərin cəsədləri üzərində əlavə işgəncələr və hətta baş dərisini soyma faktları da qeyd edilib.

Faciədən dərhal sonra rus və Avropa dillərində yayımlanan dəlillərin yalnız kiçik bir hissəsi:

– Çoxları şil-küt edilib, bir balaca qızın yalnız bir başı qalıb …

– Videokamera qulaqları kəsilmiş uşaqları göstərdi. Bir yaşlı qadının üzünün yarısı kəsilmişdi. Kişilərin dərisi soyulmuşdu…

– Ağdamdakı xarici jurnalistlər, Xocalıda öldürülən qadınlar və uşaqlar arasında dırnaqları çıxarılan, baş dərisi soyulanları gördülər. Bu, Azərbaycan təbliğatı deyil, reallıqdır.

Bundan əlavə, “Human Rights Watch” beynəlxalq insan haqları təşkilatı şahidlik edir: “Bir neçə onlarla müdafiəçi ilə müşayiət olunan izdiham Ermənistan silahlı qüvvələrinə təhvil verdikdən sonra şəhərdən qaçdılar. Azərbaycanla sərhədə yaxınlaşanda bir erməni silahlı postuna rast gəldilər və vəhşicəsinə güllələndilər”.

Erməni tərəfi iddia edir ki, belə bir ölüm hadisəsi Xocalı sakinlərinin özlərinə verilən “pulsuz dəhliz” lə birlikdə, erməni dayaq məntəqələrini atəşə tutan silahlı şəxslərin müşayiəti ilə yola çıxması və bununla da atəşi geri qaytarmaları ilə əlaqədardır. Ancaq bu faktlar təsdiqini tapmadı və günahsız insanların ölümünə bu şəkildə haqq qazandırmaq daha qəribədir.

Belə vəhşiliklər olmur və heç bir bəhanə ola bilməz.

Azərbaycan hakimiyyətinin bildirdiyinə görə, dəhşətli qətliamın nəticəsi belədir: O qış gecəsində 613 nəfər həlak oldu (bunlardan 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qocaır) və 8 ailə tamamilə məhv edildi; 487 yaralı (76 uşaq da daxil olmaqla); 150 itkin. Bundan əlavə, 1275 nəfər girov götürülmüş, 5379 nəfər daimi yaşayış yerlərindən qovulmuşdur. İndiyə qədər 150 nəfərin (bunlardan 68-i qadın, 26-sı uşaq) taleyi barədə heç nə məlum deyil.

Həqiqətən dəhşətli qisasdır.

Yoxsa qorxutma aktıdır?

Hər halda, Xocalı qətliamı təkcə Azərbaycan xalqının faciəsi deyil, bütün dünya xalqlarının faciəsidir. Bu cür vəhşiliklərin təzahürləri nəinki əsaslı deyil, insanları sülhə və harmoniyaya bir addım da yaxınlaşdırmır, əksinə, hər dəfə onları təkamül nərdivanlarına atırlar.

Yəqin ki, təsadüfi deyil ki, bu “döyüş”ün “qalibləri” qara tarix qeyd etməməyi üstün tuturlar, eyni zamanda mülki əhali arasında itki sayını minimuma endirirlər”.