Qarabağdan sonra növbə Abxaziya və Tsxinvalinindir

822

Azərbaycan, Rusiya prezidentlərinin və Ermənistanın baş nazirinin 11 yanvar 2021-ci ildə Moskvadakı görüşü Cənubi Qafqazın birdəfəlik “mühasirədən çıxarılması”, separatçılığın, etnik təmizlənmənin və özgə ərazilərin işğalının nəticələrinin aradan qaldırılması istiqamətində mühüm irəliləyişlə yadda qaldı.

Beləliklə, Moskvadakı razılaşmaların nəticələrinə görə, Qarabağ və Naxçıvan Ermənistan Respublikasının beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin daxilində olan Zəngəzur vasitəsilə rabitə ilə birləşdirilərək Rusiyanın nəzarəti altında blokadadan çıxarılır. Ancaq bu yalnız başlanğıcdır. Növbədə Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə Abxaziya və Tsxinvali bölgəsindən keçən nəqliyyat magistral yollarının blokdan çıxarılmasıdır.

Naxçıvana tam tutumlu tranzit nə qədər tez bərpa olunarsa, Rusiya və Ermənistan özü bu prosesdən nə qədər tez xeyir görsələr, Abxaziya və Tsxinvalinin işğaldan çıxarılması və blokdan çıxarılması o qədər tez başlanacaq. Tərəflərin martın 1-dən etibarən Azərbaycanın əsas ərazisi ilə Naxçıvan arasında Ermənistan ərazisindən keçən dəhlizin əsas parametrlərini müəyyənləşdirmək barədə razılığa gəlməsi, prosesin çox sürətlə gedəcəyini göstərir.

Eyni zamanda, Qarabağ müharibəsindəki məğlubiyyəti ağrılı şəkildə qəbul edən erməni ictimai rəyi, qonşuları ilə harmoniyada yaşamaq lazım olduğunu qəbul etməlidir. Üstəlik, Azərbaycan Prezidenti Ermənistan tərəfinə dəmir yolu ilə əsas iqtisadi tərəfdaş – Rusiya ilə Azərbaycan ərazisindən birbaşa yol söz verdi.

İlham Əliyev “30 ildən çox müddətdən sonra Ermənistan ərazisindən keçən nəqliyyat kommunikasiyası vasitəsilə Azərbaycan Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə, Ermənistan Respublikası Azərbaycan ərazisindən Rusiyaya, İrana dəmir yolu keçidinə sahib olacaq, Azərbaycan isə Türkiyəyə çıxış əldə edə biləcək”, deyə bildirdi.

Üstəlik, Rusiya, Azərbaycan və Türkiyəni birləşdirən dəmir yolu tam gücü ilə işləsə, bölgədəki bütün ölkələrə fayda gətirəcək. Ermənistan iqtisadi və geosiyasi mat vəziyyətindən çıxacaq.

Əslində bu gün Nikol Paşinyanı xəyanətdə günahlandıran və yeni müharibə – intiqam çağıışları edən erməni liderlər, yeni müharibənin Ermənistan dövləti üçün son fəlakət olacağını anlamalıdırlar.

Bu gün sual olunur: Ermənistan 2 milyon əhalinin yaşaması üçün yarayacaqmı? Qonşularla sərhədlər açılmasa, əhali sürətlə Ermənistanı tərk edəcək və tamamilə boş qalacaq. Prinsip etibarilə bir çox erməni artıq “çamadanlarının üstündə oturur”. Erməni sosial şəbəkələrində Ermənistan vətəndaşları bir-birləri ilə Ermənistanda gələcək, iş, perspektiv və ən əsası qurban veriləcək bir şey olmadığını düşünürlər. Axı işğal altındakı Qarabağ bir növ fetiş, erməni millətçilik dininin bir parçası idi.

Ermənilər yalnız Qarabağın əldə saxlanılması üçün deyil, “böyük Ermənistanın” Qarabağ modelindəki işğallar hesabına genişləndirilməsi üçün “səbr” etməyə çağırdılar. Bu gün bu planların tam və son çöküşə uğradığı açıqdır. “Böyük Ermənistan” olmayacaq və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərdən kənar yeni torpaqların Ermənistan dövlətinə birləşdirilməsi olmayacaq. Erməni milli şüuru bununla barışmalı və nəinki “Artsax” ı, həm də Gürcüstanın Samtsxe-Cavxeti və Abxaziyada yeni “Armenia” yaratmaq planlarını unutmalıdır.

Beləliklə – Dağlıq Qarabağ münaqişəsi artıq keçmişdədir. Bölgənin iqtisadi bərpası, analoji olaraq Rusiyaya problemlər gətirən Abxaziya və Tsxinvali bölgəsindəki münaqişələrin də keçmişdə qalmasına kömək edəcək.

Tərcümə etdi: Ülviyyə Şükürova