Müharibə: həqiqətlər, yalanlar…

318

Qarabağ Azərbaycandır!

İlham Əliyev

Mən xəstə yatağında ekrana baxıb Milli Ordumuzun şücaətini izləyir, nikbin xə­­bərləri eşidir, intuitiv hisslər keçirirdim. Otuz illik yol gələn Qarabağ intizarını ya­­şamaqda idim. Və bir gün: 10 noyabr Milli Ordumuzun erməni qoşun bir­ləş­mə­lə­­ri üzərində qələbəsini, Qarabağ torpağımızın işğaldan azad olduğunu eşitdim. Göz yaşlarımı saxlamağı bacarmadım, böyük oğlum məni ağuşuna sıxdı, o da se­vin­­cindən kövrəlmişdi…

Mən bu tarixi qələbəni gözləyirdim, xalq gözləyirdi. Qalibiyyət üçün 44 gün ki­­fayət etdi. Bu rəqəmin özü bir tarixdir. Ordumuz bu çətin, təşnəli yolu şücaət, coş­­ğunluq, düşmənə nifrət hissi ilə keçdi, Bayrağımızı ən yüksək zirvədə dal­ğa­lan­dır­­dı. Belə igid oğulları dünyaya gətirən ata – analara eşq olsun!

(Əvvəli ötən saylarımızda)

Qarabağ müharibəsi (I və II) məndə çox məsələlər üzərində düşünmək, as­so­sia­­tiv paralellər aparmaq imkanı yaratdı. Müharibənin başlanması və gedişində hər iki tərəfin başçı – liderləri bu, məsuliyyətin altına girən rəhbər şəxslərin, belə de­mək mümkünsə, dövlət xadimlərinin hansı keyfiyyətlərə malik olduğunu təsəvvür et­­məli oldum: onlarda bilik, intellektual səviyyə, psixoloji durum, hazırcavablıq, mü­­sahibi ilə təmkinli davranmaq, natiqlik məharəti, humanitar ovqat. Dövlət xadi­min­­də dünya görüşü birtərəfli olmalıdır. Necə ki, Paşinyanda isə naşı (xam) müşa­hi­­dəçilik, ideoloji uyğunluğa nifrət, qərəzli intiqam alovu, rəqibinin əzəməti qar­şı­sın­­da qısqanclıq, içini didən paxıllıq, qan axıtmağa hərislik, şöhrətpərəstlik iddiası. Hər iki “yeddillik” müharibə zamanı daha bariz şəkildə aşkara çıxdı.

Dövlət xadimində mənəvi və ictimai inkişafa güclü təsir göstərmək qa­bi­liy­yə­­ti boş sözlərlə, yalan faktlarla müşahidə ediləndə nırx qoyulmamış bazar məh­sul­la­­rına bənzəyir. Məhz erməni lideri (!) məxfi məsləhətçilərinin puç, səmərəsiz, da­yaq­­sız mülahizələri üzərində “baş sındırmaq”dan yorulmur, çünki “məxfilərin” əqi­­dəsi xalqına xidmət etmirdi, şəxsi karyerasına yönəldilmişdi, o da N.Paşinyanın qis­­mətinə düşdü. Mən bu fikrimi yalnız Paşinyana ünvanlamıram, onun yerində han­­sı lider otursaydı belə, Paşinyanın rüsvayçı aqibətini yaşamağa məhkum ola­caq­­dı. Xalqını fəlakətə aparan məxfiçilər maraqlıdır ki, sonralar siyasi icmalçılara çev­­rilirlər!

Faktlar göstərir ki, məxfi məsləhətçilər simalarını məharətlə dəyişdirirlər, on­­lar buna alışmışlar, onların dünyagörüşü dairəsi və proqnozlaşdırma qabiliyyəti, ira­­dəsi, ölkəsinin maddi və mənəvi səviyyəsinə göz yummaq kimi xüsusiyyətləri bə­­sitdir, zəifdir.

N.Paşinyana qədər fəaliyyət göstərən Ermənistan prezidentləri də dinamik şəx­­siyyət deyildilər, gözlənilən ciddi hadisələrə, o cümələdən, Qarabağ konfliktinə la­­qeyd yanaşardılar, ona görə ki, həqiqəti anlayırdılarsa göz yumurdular, əslinə qal­­sa skeptikdilər, məntiqdən kasaddılar. Ağılla, fəndkirliklə (yaxşı mənada) bey­nəl­­xalq vəziyyəti düzgün qiymətləndirməyi bacarmadılar. Öncə, onların qarşısında Azər­­baycan Respublikasının Prezidenti, cənab İlham Heydər oğlu Əliyev dayan­mış­­dır.

Ermənilərin tarixlər boyu yaşadıqları (köçüb gəldikləri) məkanı “özəlləşdir­mək”, yəni bu yer (ərazi) “mənimdir”, dədə – babam bu yerlərdə yaşamışdır təkid­lə­­ri yalnız gülüş doğurmuş, burunları ovularaq oradan qovulmuşlar. Başqa, onlara yad məkanlara köçmək bir yana, təxribatla, şantajla, satqınlıqla məşğul olmuşlar.

Yeri gəlmişkən bir qədər geriyə – tarixə dönmək istərdim. Vətən araş­dırı­cı­la­­rı etibarlı mənbəyə istinadən ermənilərin saxta uydurmalarını ifşa etmişlər. Onlar ha­­ray – həşir salırlar ki, 5-6 əsrdir Dağlıq Qarabağda yaşayırlar (Bu yalan bizə mə­lum­­dur). 2016-cı ildə Prezidentin tapşırığı ilə məşhur abidənin yeri bəlli oldu. Adı­nı Maquşəvan qoyduqları Şıxarx kəndində abidənin yeri aşkarlandı. Halbuki, Türk­mən­çay müqaviləsinə görə İranın Marağa kəndindən ermənilər 1828-ci ildən hə­min kəndə köçürülmüşlər. 1978-ci ildə həmin ermənilər Marağadan köçürülmə­lə­ri­nin 150 illiyini qeyd etdilər. Şıxarxda “Marağa 150” abidəsini ucaltdılar. 1988-ci il­də ermənilər o abidəni dağıtdılar. Lakin abidənin bir hissəsi orada qalmışdı. Təsa­dü­fən abidə aşkarlandı və Prezidentə məruzə olundu. Pre­zi­den­tin tapşırığı ilə bu is­ti­­qamətdə işə başlandı. Bir qrup tədqiqatçı Sankt-Pe­ter­burqa göndərildi və arxivə baş vurdular. Arxivdə fars dilində 200 səhifədən çox Türk­mənçay müqaviləsi tapıl­dı və Azərbaycan, rus və ingilis dillərinə tərcümə olun­du. Sənədlər içərisində er­mə­­nilərin Marağadan Şıxarxa köçürülməsilə bağlı ça­rın sərəncamları tapıldı (təx­mi­nən 5-6 sərəncamdır). Çar rus yazıçısı A.Qriba­ye­do­va bu məsələni həvalə et­miş­dir. Çarın digər tapşırığı ilə o vaxt Maşko soyadlı rus rəssamı da göndərib ki, Ma­ra­ğadan Şıxarxa qədər köç prosesini təsvir etsin, por­tretlər çəksin. Tədqiqatçılar hə­min portretlərin surətini çıxartdılar. Abidənin ət­ra­fı abadlaşdırıldı, xaricdən gə­lən jurnalistlər, səfirlər dəvət olundu. Arxivdə er­mə­ni tarixçisi 1930-cu ildə yaz­mış­dır ki, Dağlıq Qarabağ əzəli Azərbaycan torpağıdır (“Tə­zadlar” q, 26.12.2017).

İstedaddan məhrum bu millət hətta qonşuluqda yaşayan millətin mədəni də­yər­­lərini həyasızcasına oğurlamışlar, saxta tarixi yapışdırmışlar. Uzağa getməyək: dün­­ya şöhrətli bəstəkarlarımız Üzeyir Hacıbəylinin, Qara Qarayevin, Fikrət Əmi­ro­­vun əsərlərini oğurlamışlar. Bu millət görün nə qədər istedaddan məhrumdur ki, bi­­zim gənc bəstəkarlara da göz dikmişlər. Klassik saydıqları Aram Xaçaturyanın “Spar­­tak” baletinin musiqisi məhz türk xalq melodiyalarından köçürülmüşdür. Və bi­­zim sənətşünaslar tərəfindən sübuta yetirilmişdir.

Vandalist təbiətli ermənilər Qarabağın bir qisminin işğalında qədim mədəni – mad­­di abidələrimizi dağıtdılar, xaraba qoydular. Bu, bütün dünyaya göründü – te­­le­kanallar, fotomüxbirlər vasitəsilə.

Belə real faktlar üzərində dayanmağa ehtiyac duymadım, amma düşünməli ol­­dum: bu millətdə olan əcaib xislət, gen – zat toxumları haradan qaynaqlanır. İn­san kimi doğulmuşlarsa nədən sivil insanlar onlardan qaçırlar, yer verdiklərinin pe­şi­­mançılığını çəkirlər. Bu məsələni araşdırmaq elmin üzərinə dü­şür. Mən bu sətir­lə­ri yazanda xeyli duruxdumsa, öz mülahizəmə yer ayırdım: Elm heç bir halda in­sa­nın bilmək istədiyi, maraq göstərdiyi hər şeyi aydınlaşdırmaq iq­ti­darında deyil. Ali­min işini belə bir müqayisəyə yaxınlaşdırmaq istərdim ki, o, ya­vaş-yavaş pillə­kan­larla yuxarı qalxır. Bir pilləkan qalmış aşağı baxır və başı gicəl­lə­nir, nə qədər yol qət edibsə onunla kifayətlənir. Tarixə baş vursaq torpağını qo­ru­maq həvəsinə düş­müş başçılar əhaliyə, onun bütün təbəqələrinə humanist müna­si­bətdə olmuşlar (is­tisnalar danılmazdır), zəiflərə, xəstələrə davranmaqla bağlı tə­səv­vürləri, müla­hi­zə­ləri müsbət məcrada hərəkət etmişdir. Amma tarixdə adam­la­rın nəslini daha da yax­şılaşdırmaq və sağlamlaşdırmaq barədə düşünənlər tapıl­mış­lar­sa erməni genini tə­zə­ləməyə risq etməmişlər. Genetiklər, psixoloqlar, bioloqlar bi­lir­dilər ki, ac – ya­la­vac insanları “Yevgeninka” (insan nəslini bioloji yolla yaxşı­laş­dırmaq haqqında nə­zəriyyə) elm sahəsilə tanış etmək lazım gəlir.

Ötən əsrin 30-cu illərində alman professoru Alferd Plets nəzəriyyəni bir daha xa­­tır­latmışdır, üstəgəl “İrsi gigiyena” nəzəriyyəsini unutmamışdır. Görəsən, erməni ge­­netikləri bu nəzəriyyədən xəbərdardılarmı? Zatlarında olan mikrobları təmiz­lə­mək fikrinə düşmüşlərmi? Məgər bilmirlərmi mikrob sağlam bədəni məğlub edir!

Mənim fikrimcə, müharibə dedektiv hadisədir, hər şey bir məqamda dəyişir, möv­­qeyini itirir və qalib ordunun təntənəsi başlanır. Xalq Ali Baş Komandanını al­qış­­lara bürüyür. Ona görə ki, O kamil qələbəyə səy göstərmiş, əxlaqi keyfiyyətin gö­­zəlliyini müəyyən etmişdir: fəzilətlik, cəsarətlilik, iradə­li­lik, alicənablıq, doğru­çu­luq, ünsiyyətçillik, strateglik – bu “yeddiliyə” əlavələr et­mək təbiidir. Ali Baş Ko­man­damız öz yüksək məziyyətlərini vətəndaşlarına müna­si­bətində büruzə verdi, əda­lətli olduğu üçün özündən ötrü birtərəfli üstünlüklərə ça­lışmadı, ordu ilə, ko­man­dirlərlə, xarici diplomatlarla bağlılıq yaratdı. Bu cür si­ya­si ünsiyyət rəhbər şəx­sin kamilliyindən, uzaqgörənliyindən, intellektual qüvvə­sin­dən, hərbi nüanslara yi­yə­lənməsindən irəli gəlir. Bunun ənənələri soy – kökümüz­dən qaynaqlanır, “Dədə Qor­qud”dan yaddaşlara köçür, qəhrəmanlar yüksək dərə­cə­də əxlaqidirlər, kollek­tiv­çilik əsasını ifadə edirlər və öz xalqına mənsubdurlar. Bi­zim siyasi liderimiz bir Pre­zident olaraq xalqının rifahı uğrunda fəaliyyəti həya­tı­nın mənasıdır. Bu yüksək key­fiyyətlərə yiyələnməkdə İlham Əliyev səmərəli yol keç­mişdir, həm ictimai – so­­sial, həm də əxlaqi – mənəvi münasibətlərdə özünü tən­zim mexanizmin üstün­lü­yü­nü nəzərə almışdır, bu mexanizmə həm iqtisadi, həm də döv­lət, hüquq, əxlaq ki­mi sosial proseslər daxildir: burada Prezident İlham Əliyev in­sanların fərdi şüu­ru­nu, psixi vəziyyətini və s. xüsusiyyətlərini cəmiyyətimizdə möv­cud sosial və mə­nə­vi münasibətlərə uyğunlaşdırmışdır. Mücərrəd mənəvi – hü­quqi qanunlar Prezi­den­tin idarəetmə prinsipində yer almamışdır və nəticədə vaxt (za­man) kəsiyində Qa­ra­bağı nəzarətində saxlamağa cəhd göstərən erməni ordu­su­nun dizini qatladı, çök­dürdü, paşinyanların iddialarını, yalanlarını, bir sözlə, çü­rük ideologiyasını bey­nəlxalq müstəvidə ortaya çıxartdı, burada eklektizm, fərdin id­diası, Qarabağ iş­ta­hı və sair kimi təhlükəli hadisələrin qarşısı alındı. Ordumuz qı­sa (44 gün) vaxt ər­zin­də fövqəl qəhrəmanlıqla, əxlaqi normalara əməl etməklə haq­lı olduğunu sübuta ye­tirdi. Ədalətin, haqqqın yolunu tutan beynəlxalq ölkələr və təş­kilatlar Azər­bay­can dövlətinə normal münasibətlərini gizlətmədilər, siyasi şüu­run qeyri-normal  mü­xalif vəziyyəti baş vermədi. Adətən, belə bir vəziyyət bir dün­ya­görüşünün digə­rin­dən üstün tutulması ilə, siyasi sistemin məyusluğu ilə so­nuc­lanır, çaşqınlıq ya­ra­dır, zidd mövqelərə və əməllərə də aparıb çıxarır…

Biz hər cəhətdən güclü olduq, çünki sağlam, ədalətli və hüquqi nüansları göz­­lədik, Vətən torpağını işğaldan azad etdik. Axı, sevincin və sağlamlığın yanın­da güc də olmalıdır. Tarixləşmiş bir deyimə: “Güc ortaya çıxanda qanunlar qüv­və­si­­ni itirir “ qənaətinə isə tabe olmadıq.

Allahverdi Eminov

Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru,

dosent, yazıçı, ədəbiyyatşünas